Het kruispunt

Eind winter, begin voorjaar 1925 – de bomen zijn nog kaal – liepen in veenkolonie optima forma Borgercompagnie de gemoederen hoog op. De zorgen rondom de (on)veiligheid van het kruispunt Langeleegte-Borgercompagnie hadden zo’n omvang aangenomen, dat men door middel van het bikkelharde bewijs dat fotografie kon leveren het gemeentebestuur van Veendam probeerde te overtuigen de verkeerssituatie aldaar aan te pakken.

TEKST
Martin Hillenga

De eerste foto toont de noordzijde van het diep en de brug, met van links naar rechts het oude tolhuis, garage Hak, café De Vries en de boerderij bewoond door de tweelingbroers Cordes. Geheel links nadert landbouwer Jelle Bruininga in zijn Chevrolet de kruising, parallel aan het diep rijdt Jaap Weyer op zijn motor, in tegengestelde richting komt Harm Hak in zijn oude Italia aangereden en op de brug rijdt stelmaker Geert Zuurman het `noodlot’ tegemoet. Agent Themmen probeert in het midden het hoofd koel te houden.

De tweede foto laat de situatie uit een andere hoek zien, namelijk van langszij het tolhuis, kijkend in de richting van Veendam. Inderdaad: Bruininga (A-9431) heeft weinig zicht op het van links komende verkeer. Zonder de handopsteking van Themmen had hij zich mogelijk in het rechterzijportier van Hak geboord – of Hak zich in het linkerportier van Bruininga. De derde foto bevestigd dit scenario vanuit het perspectief van Hak. De toegestroomde belangstellenden zijn uit beeld verdwenen – hebben ze onderdak gevonden in café De Vries of zijn ze de brug overgestoken om de nadering van de kruising van laandskant te bekijken. Komende van Veendam, de laatste foto, blijkt nadering van het knooppunt ook geen sinecure. Het zicht wordt volledig benomen door de boerderij van Heino Jager. Als Hak in zijn Italia (zit er wel iemand achter het stuur?) de deur van de boerderij is gepasseerd zonder een lid van de familie Jager te scheppen, moet hij nog een volstrekt onoverzichtelijke bocht om het pand nemen om vervolgens veertig meter verder met een scherpe draai naar links “`Arm ‘Aks badde'” op te draaien. Q.E.D.

Het resultaat

Wat bereikten de Borgercompagniesters met hun enscenering? Het gemeentebestuur van Veendam werd dermate aangegrepen door de beelden dat het jaar erop tot actie werd overgegaan. Het tolhuis werd afgebroken en de scherpe bocht om boerderij Jager werd afgesneden door de aanleg van een nieuwe weg, die van achter het pand schuin op de `badde’ aanreed. Nog juist voor de oorlog werden kruising en Langeleegte opnieuw onderhanden genomen: de weg werd verhard en verbreed waardoor de boerderij van Bakker (achter de Chevrolet op de tweede foto) moest wijken. Bovendien werd boerderij Jager afgebroken om een beter overzicht de verkrijgen. Niet in de laatste plaats verdween de klapbrug over het Kalkwijksterdiep, verder in de richting van de Kielsterachterweg. Automobilisten konden nu zonder al te veel hindernissen van Veendam naar de laatste weg doorrijden. Een opmaat voor nieuwe problematiek?

Sluit je aan bij Noorderbreedte!
Laat u informeren en inspireren over alles wat mooi, bijzonder en in ontwikkeling is in het Noorden!
vanaf €37,50