Dit essay richt zich op de sociaal-culturele veranderingen die zich op het Nederlandse platteland voordoen. Daarbij staat de situatie in de dorpen in het Noorden centraal. In de eerste plaats beschrijven we de transformatie van autonoom dorp naar woondorp. Deze brengen we vervolgens in verband met structurele en culturele veranderingen in de dorpssamenleving. Tenslotte gaan we na welke consequenties deze veranderingen hebben voor de wijze waarop bewoners zich met hun dorp verbonden voelen. Daarbij zoeken wij niet naar vormen die verwijzen naar een tijd die voorbij is, maar die aansluiten bij een moderne dorpssamenleving.

Het is vooral aan literatoren als Geert Mak en aan onderzoekers van het Nederlandse cultuurlandschap te danken dat de relatie tussen omgeving en de lokale samenleving weer in het zicht geraakt. Zij doen dit overigens vanuit verschillende gezichtshoeken. Bij Mak staat de concrete lokale samenleving in een meer of minder verstedelijkte omgeving centraal, bij onderzoekers van het cultuurlandschap staat het landschap centraal, maar wordt de betekenis van de lokale samenleving voor het ontstaan van het landschap steeds vaker benadrukt. Beiden kenmerken zich door een historiserende benadering. Zij hebben oog voor het ‘concrete’, het geheel van maatschappelijke en landschappelijke zaken dat plaatselijk tezamen gegroeid is. Beiden weten de relevantie van de sociaal-culturele dimensie van de ont…

Wij willen onze journalistiek zo open mogelijk houden omdat we onze liefde voor het Noorden graag met iedereen delen. Om deze onafhankelijke journalistiek mogelijk te maken, investeren wij veel tijd. Wij hebben lezers nodig om dit te kunnen blijven doen. Voor slechts €57,50 per jaar kun je ons steunen en krijg je vier keer per jaar ons tijdschrift opgestuurd.