Ik zat er al langer op te broeden, maar had de samenwerking van fotogalerie Noorderlicht met tijdschrift Noorderbreedte nodig om het idee ook daadwerkelijk uit te voeren: Het maken van een samenvatting van een landschap.

Wat is landschap? En waarom zou ik er nog één foto van willen maken? Het zijn de twee vragen die mijn zoektocht naar het Nederlandse landschap en mijn fotografie sturen.

Ik hoop het antwoord nooit te vinden…

Definities zijn er genoeg, maar ze zingen niet. ‘Landschap’ wordt doodgeslagen in meetbare taal. Analytische wrange woorden die nooit het verhaal kunnen maken. Één voorbeeld als bewijs dat het landschap ook ‘niets’ kan zijn:

Landschap is een geheel van geologische, biologisch-/ecologische en cultuurhistorische elementen die met elkaar in een gegeven gebied een geheel vormen en in één keer zichtbaar zijn ofwel het “totaalbeeld dat de aan de aardoppervlakte waarneembare verschijnselen te zien geven”.

Zes jaar lang deed ik studie naar het Drentsche Aa gebied. Ik bestudeerde de wetenschap en alles wat geschreven was over flora, fauna, geologie, geografie, historie (tot ver voorbij de prehistorie), literatuur en kunstgeschiedenis. Maar niets leerde mij meer over het landschap dan er rustig doorheen te struinen, de wind te voelen en de verhalen van de mensen die er woonden te horen. Het landschap als beleving. Het landschap als idee.

Het Hollandse landschap is een idee. Het zou helemaal niet bestaan als mensen niet op de gedachte waren gekomen dat het gemaakt kon worden, uit al dat water. Bijna overal waar je staat, in dat Hollandse landschap, sta je in de gedachten van mensen, handig als natuur vermomd, en iedereen doet alsof het zo hoort, maar intussen (- Willem van Toorn -)

Het landschap als idee: Nationaal Park Lauwersmeer. ‘Vogelparadijs op vroegere zeebodem.

Nederland is biologisch gezien het meest onderzochte stukje land ter wereld. Onze natuurlijke inventarisaties zijn grondig en uitputtend. Van korstmossen tot vogels, van kiezelwieren tot insecten. Alles wordt altijd en overal onderzocht in Nederland. Grondig.
Deze keer ging ik voor vogels.

Bij het Sovon zocht ik alle broedvogels van het Lauwersmeer op. Dat bleken er zesentachtig te zijn. Ik maakte er een lijstje van. Daarna zocht ik de bijbehorende Latijnse namen en op Wikipedia zocht ik de eieren van deze vogels. Ik vond ze als JPEGs in de collectie van Museum Wiesbaden in Duitsland. Ze lagen in beige doosjes op zacht zwart materiaal. Er lag een klein meetlintje bij. Ze hadden alle eieren. Ik prepareerde de foto’s van de eieren met een doorzichtige achtergrond en precies op de ware grootte. Tot slot plaatste ik de zesentachtig foto’s over elkaar om tot een beeld van een soort oer-ei te komen. Ik dacht aan Andy Goldsworthy en het ‘Ei van alle zesentachtig broedvogels van het Lauwersmeergebied’ was gelegd.

Het was een landschapsfoto van het Lauwersmeergebied. Een samenvatting van het landschap. Een gedachtenexperiment.

 

 

Maarten Westmaas

www.maartenwestmaas.nl