Mijn vakantiereis voerde me onder meer naar Helsinki en dat betekende veel actie. Midden in de stad stuitten we op een prachtig mooi groot openbaar gebouw, een bibliotheek – maar veel meer dan dat: een ode aan lezen, leren en ontmoeten. Binnen liepen en zaten honderden mensen. Ze lazen, zaten te gamen, praten of werken. Ondanks al die bezigheden voelde het als een oase van rust.

Dat is de verdienste van de architecten (ALA Architects). Met vloeiende vormen schiepen ze een reusachtig gebouw dat het stadshart is binnengevaren alsof het een houten schip is. De glazen top hangt er als een inspirerende wolk boven terwijl de entree beneden door zijn transparantie doet denken aan golven die tegen de scheepswand klotsen. Overrompelend mooi vond ik het. En qua architectonische klasse helemaal in lijn met de Finlandiahal van de hand van architect Alvar Aalto aan de overkant. Beide zijn het uitzonderlijk fraaie gebouwen – daartussen een ruime en inmiddels zorgvuldig ingerichte open publieke ruimte.

Maar het was niet alleen de schoonheid van het gebouw, die me raakte, ik was ook zeer onder de indruk van wat daarbinnen gebeurde: het was als een woonkamer van de hele stad – van alle Finnen. Iedereen is welkom in Oodi – de door het publiek gekozen naam – echt iedereen. Je mag er lummelen, rondhangen, in een vorstelijke stoel voor je uit kijken of op het balkon van de stad genieten. Ik trof er peuters, bejaarden, zwervers en yuppen die afwisselend speelden, lazen, in gedachten verzonken waren, rondkeken, met elkaar spraken of achter de laptop zaten te werken. In Oodi kan veel: je mag er boeken lezen of lenen, tijdschriften doorbladeren, films kijken, computerprogramma’s uitproberen, games spelen en nog veel meer.

Er geldt één leefregel en die is onwrikbaar: je behandelt elkaar met respect. Een kansarme jongere heeft net zoveel recht om de 3D-printer uit te proberen als een geslaagde IT’er. Een kunstenaar kan plaatsnemen achter de supermoderne computergestuurde naaimachines die er staan, maar je bent er ook welkom om je eigen gordijnen te komen borduren. Daarmee is de bibliotheek XL een warm kloppend stadshart geworden dat beoogt mensen te inspireren om contact met elkaar te maken en zichzelf te ontwikkelen. Als vakantieganger kun je natuurlijk niet beoordelen of het ook echt zo werkt, maar mij lijkt het zeer geslaagd.

De bouw kostte 98 miljoen euro – een cadeautje van de staat voor haar inwoners om te vieren dat het land in december 2018 100 jaar geleden onafhankelijk werd. De exploitatie zal ook beslist niet bekrompen zijn – er lopen tientallen hulpvaardige personeelsleden rond. Wat het gebouw daarmee ook uitstraalt is dat de Finse overheid investeert in haar bewoners. En dat is naast schoonheid en respect vo

or elkaar, de derde factor die rust brengt: een overheid die zich bekommert om haar inwoners.