Bij de ingang van het Noorder Dierenpark stond altijd een fotograaf. Even de koppies bij elkaar en samen op de foto, voor je naar de dieren toeging. Aan het eind van de dag hing bij de uitgang de foto klaar. Die familiefoto symboliseert het plezier dat vele generaties hebben gehad in het Noorder Dierenpark. Het valt dus goed te begrijpen dat de verhuisplannen van de dierentuin de stad in beweging hebben gebracht, dat Emmen deze plek dolgraag wil behouden. Dit krijgt gestalte in het Rensenpark, een stadspark voor alle inwoners, maar tegelijk ook een creatieve broedplaats. Heel Emmen lijkt betrokken. Voortdurend melden ondernemers, stichtingen en inwoners zich bij de gemeente met nieuwe initiatieven en ideeën.

Het Rensenpark ligt fysiek in het hart van de stad en heeft een bijzondere plek in het hart van de Emmenaren. Want iedereen die hier ‘weg’ komt, kwam in de dierentuin, en heeft dus herinneringen. In het Rensenpark liggen trouwens nog veel meer tijdlagen: er staan bomenrijen van meer dan driehonderd jaar oud en ooit heeft er een bisschoppelijk hof gelegen. In historisch opzicht is het dus ook een bijzondere plek.
De door de verhuizing van de dierentuin vrijgekomen ruimte biedt de kans om nu echt iets van Emmen te maken. Want een laagdrempelig poppodium heeft de stad niet. Net als een mooie plaats voor ontmoetingen en voor evenementen. Het momentum is er, met FC Emmen in de eredivisie, het gefacelifte Raadhuisplein en de investeringen in Wildlands en het Atlastheater.

Ruimte voor doeners

De plannen voor een stadspark als ‘broedplaats voor kunst, cultuur en innovatie’ ontstonden in 2016 bij een ‘dreamteam’ van ondernemers, gemeente en provincie. Het onderwerp leefde in Emmen, ook het lokale radiostation besteedde er veel aandacht aan. Een van de fotografen bij de ingang van weleer, Marlow de Kleine, presenteerde deze uitzendingen. De discussies op de radio maakten duidelijk dat kunst en cultuur een centrale rol verdienden, om zeg maar het Montmartre van Emmen te ontwikkelen. En vooral dat het park toegankelijk moest zijn voor iedereen. Dit is goed gelukt doordat er meer toegangspoorten zijn. Iedereen kan door het park wandelen, er op een bankje gaan zitten, iets drinken in de horeca, een potje beachvolleybal spelen of gewoon chillen. In een aantal gebouwen hebben kunstenaars hun atelier. De plannen voor een duikclub in het haaienbassin staan vooralsnog weer in de ijskast: te duur. Een kweektuin in het voormalige berenverblijf, waar alle Emmenaren welkom zijn om te komen tuinieren, is wel haalbaar en krijgt binnenkort vorm.

‘Gewoon durven, en af en toe op je muil gaan’ Adriaan Pals

In deze hoek van Drenthe wonen doeners. Degelijke, harde werkers met een praktische insteek. Toolbox Emmen, een sociale onderneming, geeft de doeners in het Rensenpark een zetje in de rug. Initiatiefnemer Adriaan Pals biedt een gemeenschap van ‘makers’ een flexwerkplek en voorziet in de benodigde materialen, machines en gereedschappen. Sommige mensen komen bij Toolbox voor dagbesteding, andere willen een eigen bedrijf opzetten en krijgen coaching van Pals, van productontwikkeling tot vermarkting. Willie Wortels zijn net zo welkom als ambachtelijke makers. Techniek is wat de initiatieven gemeen hebben, die variëren van koffie branden, hightech drones ontwerpen, houten speelgoed maken tot een tuktukservice opzetten. En zo ontstond dus ook de indoor-droneracebaan in de tropische kas. Hoe Pals dat doet? Hij gelooft in ruimte geven. ‘Gewoon durven, en af en toe op je muil gaan.’

De weg der geleidelijkheid

Vooralsnog kiest de gemeente Emmen voor de weg der geleidelijkheid. ‘Langzaam ontwikkelen is de sleutel voor succes’ – projectleider Erwin Kuipers citeert graag Jaap Rensen, met zijn vrouw Aleid de oude directie van en inderdaad naamgever van het park. Ruimtelijke en sociale elementen moeten samen zorgen voor reuring, maar het park houdt hoe dan ook zijn karakter. Een complexe puzzel waarbij de gemeente afwegingen maakt tussen maatschappelijk belang, de waarde van cultuur, ruimtelijke kwaliteit én de financiële kaders. Een ‘ kwaliteitsteam’ toetst aan de hand van een ‘kwaliteitsboek’ of initiatieven geschikt zijn voor het Rensenpark.
Het tempo van de ontwikkeling moet zich aanpassen aan de hoeveelheid geld. En dan zijn er de tegenvallers elders, zoals de Wildlands Adventure Zoo (de nieuwe ‘dierentuin’ in Emmen die veel minder bezoekers trekt dan gehoopt) en het te krappe rijksbudget dat meekwam met de verantwoordelijkheid voor jeugdzorg. Het onderhoud van twaalf hectare park is bovendien een forse kostenpost. Er ligt voor vijftien miljoen euro aan plannen om de openbare ruimte op te waarderen, maar de uitvoering zal ‘gefaseerd’ plaatsvinden.
Tegelijk zijn er verleidingen. Zo azen projectontwikkelaars op de grond. Woningen bouwen in het park levert de gemeente geld op, maar euro’s zijn zo weer op, de ruimte is maar een keer te vergeven. Het karakter van het Rensenpark is uniek – nostalgie verbonden met vooruitgang en cultuur, ‘gewoon doen’ samen met hoge ambities. Het vergt lef om daar ruimte aan te geven.

Met dank aan Diem Do, Marlow de Kleine, Adriaan Pals en Erwin Kuipers