Henk Tienkamp

heeft kasten vol bijzonder drukwerk gemaakt. Vaak kunstzinnige boeken, met bijzonder fotowerk. Of rijk geïllustreerde fotoboeken. Reisgidsen die je over de hele aarde brengen. Kunstboeken voor opdrachtgevers wereldwijd, catalogi voor New York of Marseille. En zes jaargangen Noorderbreedtes. Al dat werk hangt losjes uit de kast in de ontvangstruimte van zijn drukkerij.
Mensen komen bij hem omdat ze hoge eisen stellen aan de kwaliteit, omdat ze geven om de planeet en omdat ze geen nummer willen zijn bij een drukfabriek. Tienkamps gretigheid om te ontdekken wat er mogelijk is, zijn kennis en onvermoeibare energie om uit te zoeken hoe het nog mooier kan, tekenen hem.


Hij werkt al elf jaar met twee vaste drukkers. Maar de mannen op wie hij bouwt, worden met het vorderen der jaren fysiek kwets­baarder. Zwaar werk is het, met zware persen grote pallets papier in strakke drukvellen omzetten. Geen streepje licht mag er gloren tussen de kleuren. Alleen dan krijg je verfijnde drukwerken waar je hart een sprongetje van maakt.
Henk Tienkamp ervaart al een paar jaar dat hij te veel hooi op zijn vork heeft. De verbouwing van zijn huis in Woltersum stagneert door de strijd over aardbevingsschade. Er is geen duidelijkheid en daarom geen toekomst. Wel is er voortdurend strijd met autoriteiten. Die kost bakken energie en ondermijnt zijn stemming. De drukker wordt moe van het wachten. Wachten op een rapport, een besluit, een antwoord – gek maken ze hem zo. Zijn vrouw is het strijdtoneel ontvlucht en werkt door de week op Schiermonnikoog. Dat valt ook niet altijd mee.
Van 1964 is de drukker. En echt nog niet uitgewerkt. Maar om met zijn duurzame drukkerij verder te kunnen, moet hij op een zeker moment jonge mensen in dienst nemen. En daar ziet hij tegenop. Eerder zag hij niet gauw beren op de weg, maar sinds een paar jaar slaapt hij slecht. ‘Je moet net de goeie mensen vinden, die plezierig in de omgang zijn en capabel. Daarin kun je je als kleine werkgever geen grote risico’s permitteren terwijl die er wel zijn.’
Tienkamp kan veel: lithograferen, drukken, snijden, stansen, rillen, heftruckrijden. Hij doet de werving, inkoop en verkoop plus het bijbehorende papierwerk, ook voor zaken over de landsgrenzen. Hij regelt de belastingen en verzekeringen. Maar de regels waar­aan de overheid samen met de verzekeraars ondernemers bindt, ontmoedigen hem.
‘Het stapelt’, schetst hij de ontwrichting van zijn levensbalans, die hem ertoe heeft gebracht de pers te verkopen en de drukkerij te ontmantelen. ‘We zijn naar de punt van de sok aan het breien.’

Waterloos offset

Aan het werk zelf ligt het niet. Daarvan krijgt Tienkamp energie. Van de techniek, de inhoud, de vorm, de uitdaging om het allemaal zo mooi mogelijk te maken. Hij geniet vooral van het contact met zijn klanten. Fotografen, journalisten, uit­gevers, kunstenaars – mensen met verhalen. ‘Zij worden een soort familie van je, ze komen allemaal terug. Het wordt steeds leuker.’ Hij pakt een boekje dat hij net zelf heeft gemaakt. ‘Alles ging hierbij perfect.’ Zijn hand streelt de randen, hij aait over de zo goed gelukte cover. ‘Dan is drukken zo mooi. Dat ga ik wel missen, ja.’
In 1999 begon hij voor zichzelf. Met een Favorit, een vijfkleurenpers. Waterloos offset, een techniek die een hoge kwaliteit drukwerk levert en geen smerige oplosmiddelen nodig heeft, zoals de rest van de grafische industrie. Deze techniek is in het gebruik wel iets duurder en bovendien vergt ze veel meer precisie en vakmanschap. Tienkamp wil mooi werk afleveren en ‘je wilt er niet aan dood gaan’, zo vat hij zijn bedrijfsfilosofie samen. Van het begin af aan lukte het hem pri­ma om opdrachtgevers binnen te halen: veel bedrijven uit de creatieve hoek en ook grote musea in binnen- en buitenland.

Dat hij destijds voor zichzelf begon, had ook met zijn karakter te maken. Tussen eerdere bazen en Tienkamp knetterde het nogal eens. Hij zag hoe de branche veranderde, de techniek opschoof en hoe er kansen lagen. Hij kon het niet goed aanzien hoe drukkerijen ten onder gingen aan behoudzucht, of onbenul. En nam, tot plezier van zijn collega’s, doorgaans geen blad voor de mond. Zijn eigen zaak gaf hem vrijheid. Met groot plezier exploreerde hij de afgelopen decennia hoe je ‘schoon’ kunt drukken ‘zonder al die middelen waar ook de drukkers van oplossen’. De ruimte om zelf te kiezen hoe je werkt, daagt hem uit. Welke plantaardige inkt is de beste? Welk papier werkt het mooist?
Wat hij na de sluiting van Drukkerij Tienkamp gaat doen? Er zijn zoveel dingen leuk en interessant. Misschien kan hij met zijn vakkundigheid en ervaring in de kunstsector terecht? ‘Ik weet het niet. Ach, we kunnen leven van bijna niets. Ik zou bijvoorbeeld ook best een eigen huis willen bouwen.’
De aardbevingsbureaucraten blijven bezig met mistbanken vermenig­vuldigen. Henk Tienkamp heeft zijn eigen helderheid geschapen op het terrein waar hij wel zelf aan de knoppen zit. Zijn prachtige duurzame drukkerij houdt op 1 januari 2021 op te bestaan.

Geen mens lijkt het zo gewild te hebben, maar het is wel zo gegaan.