Het oplossen van de woningnood staat hoog op de politieke agenda. Als de puzzel voor een nieuw kabinet straks is gelegd, komt de woningbouw waarschijnlijk in een stroomversnelling. In de zoektocht naar geschikte locaties zal daarbij veelvuldig gekeken worden naar het buitengebied. Maar zijn het straatje erbij of het aanplakken van buurten en wijken wel een logische keuze? Ik denk het eigenlijk niet. Helemaal bij ons in het Noorden waar we – anders dan elders in ons kikkerlandje – nog beschikken over landschappelijke kwaliteiten op steenworp afstand van onze dorpen en steden, lijkt dit helemaal niet zo voor de hand te liggen.
Omdat we óók in het Noorden extra woningen nodig hebben, pleit ik voor bouwen in het bestaand bebouwd gebied. Dus geen ‘uitbreiden in de wei’ maar wat mij betreft vooral ‘verdichten’ van de huidige steden of dorpen. Want het toevoegen van extra woningen aan de bestaande leefomgeving biedt diverse voordelen. Het is dé kans om stukken dorp of stad die sleets zijn geraakt weer bij de tijd te brengen en/ of markante gebouwen die leegstaan een tweede leven te geven. We slaan dan meerdere vliegen in één klap. De bestaande leefomgeving krijgt een kwaliteitsimpuls, er komen extra woningen voor nieuwkomers, er ontstaat meer draagvlak voor voorzieningen, markante panden blijven gebruikt én we benutten zo de bestaande, kostbare infrastructuur boven- en ondergronds optimaal. Hier profiteren ook de huidige bewoners van. Als klap op de vuurpijl kan het buitengebied onbebouwd blijven en worden ingericht voor duurzame landbouw, natuur en recreatie.
Dat kan toch helemaal niet, hoor ik u denken. Maar het goede nieuws is dat er de afgelopen vijftien jaar in Nederland al diverse geslaagde projecten zijn gerealiseerd op basis van deze aanpak. Een mooi voorbeeld in het Noorden vind ik Offingaburg in het Friese Hallum. Door de koekfabriek middenin het dorp te verplaatsen naar het bedrijventerrein kon de fabriek elders flink doorgroeien. De vrijkomende ruimte in het dorp is onder andere benut voor de bouw van een wooncomplex voor meerdere generaties en een openbaar parkje op de flank van de terp. Dit wooncomplex is allesbehalve een dertien-in-één- dozijn-gebouw maar een eigentijdse vertaling van de Offingaburg, een kasteeltje dat vroeger op deze plek heeft gestaan. Met dit project zijn niet alleen een substantieel aantal woningen toegevoegd, maar heeft het dorp als geheel een kwaliteitsimpuls gekregen. En door in te spelen op het verleden kunnen de Hallummers zich thuis blijven voelen in hun dorp en blijft de geschiedenis van de Offingaburg ook voor toekomstige generaties herkenbaar en afleesbaar.
Ook buiten het Noorden zijn er geslaagde voorbeelden van verdichten. Neem bijvoorbeeld DRU-Industriepark in Ulft waarbij de in onbruik geraakte Badkuipenfabriek en het bijbehorende Beltmancomplex en hun omgeving zijn opgeknapt. Ook is in het kader van dit project de vervuilde bodem gesaneerd en is de relatie van het dorp met de rivier hersteld. Door de extra woningen is hier de bestaande leefomgeving rijker, hechter en schoner geworden. Nog een voorbeeld is Fort Isabella in Vught, waar een leegstaande militaire kazerne een tweede jeugd is begonnen als minisamenleving met onder andere ruimte voor wonen. In het kader van dit project is de zeventiende eeuwse schans, de voorloper van de kazerne, weer zichtbaar is gemaakt. Stuk voor stuk bijzondere projecten met verrassende nieuwe woningen én een duidelijke meerwaarde voor de bestaande leefomgeving.
Dus als u de komende tijd door uw gemeente wordt gevraagd om mee te zoeken naar woningbouwlocaties, bedenk dan dat de woningbouwopgave meer is dan het zoeken naar woonruimte. Zet in op verdichting en houd uw bestaande leefomgeving mooi en leefbaar.
