Al vroeg loopt de zaal woensdag 16 oktober 2019 vol. In Tresoar, de schatkamer van Friesland, verzamelen zich ruim honderd mensen die wereldkundig willen maken wat hen beweegt. Ze hebben een foto ingestuurd voor de Fryske scheurkalender, maar ze weten niet of hun beeld is uitgekozen. Om vier uur is het uur der waarheid. Een dag later in Diever zal het de Drentse inzenders net zo vergaan en vrijdag voor de presentatie van de Groninger Scheurkalender staan zelfs 250 mensen ingeschreven. De Scheurkalenders zetten het Noorden op de kaart. Door de ogen van bewoners.

Noorderlicht-directeur Kees van der Meiden verrast de zaal met een bonus: de 36 mooiste foto’s krijgen een plek in Groningen op de internationale fotomanifestatie. Dat is een prachtige toevoeging bovenop het Noorderlicht-predikaat dat een deskundige jury uitdeelde. Ook tijdschrift Noorderbreedte geeft de fotografen het toneel: dagelijks een verse foto op de vernieuwde website. Daarop zijn bijna 5000 artikelen uit 43 jaar Noorderbreedte doorzoekbaar gemaakt. Want wie van het landschap houdt, en er wat meer over weet, gaat er zorgvuldiger mee om, zo motiveert hoofdredacteur Merel Melief deze gift van Noorderbreedte aan allen die gedreven worden door liefde voor het Noorden. Maar alles begint met de vraag: is je foto uitgekozen en staat hij in de Scheurkalender?

De foto van de toren van Firdgum van Paul van Gent heeft de drukkerij gehaald. Hij legde de kerktoren vast vanuit een bijzonder hoek. Zijn zoon was met een groep archeologen aan het graven. Van Gent staat in de kuil en laat de toren boven een berg aarde uitsteken – met rondom de bomen – waardoor het een onwerkelijk perspectief krijgt. Zo laten de foto’s van de regionale Scheurkalenders je dagelijks met een bewoner meekijken naar de wereld om ons heen.

Bert Looper, de directeur van Tresoar, schreef in een essay in de laatste Noorderbreedte waarom het belangrijk is om het verleden te recyclen. Zo laat de Tomtom het landschap verdampen tot de melding van een aankomsttijd, terwijl je op een kaart ook de omgeving meekrijgt. Hij is blij met de opkomst en het enthousiasme van de mensen die met eigen ogen naar Fryslan kijken.

De mensen in de zaal weten hoe het werkt. Hun oog valt ergens op, ze maken een compositie en vinden het beeld zo de moeite waard dat ze het uploaden op de site van de Scheurkalender. Hent Hamming, de bedenker, vindt het prachtig al dat spontane enthousiasme. Bij de Groninger, de Drentse en Fryske Scheurkalender zijn bijna 2000 foto’s ingezonden. Vraag mensen wat hen beweegt en ze sturen je hun antwoord. Hoe mooi!

Hamming overhandigt de eerste Fryske Scheurkalender aan de dijkgraaf Paul van Erkelens. Hij hoeft deze zaal niet uit te leggen hoe mooi Friesland is, met al dat water. Kijk maar naar de molens en dijken die op de foto’s zijn vereeuwigd. Maar de dijken moeten alsmaar hoger en sterker  – het grootste deel van Friesland ligt al onder de zeespiegel. We zullen iets moeten veranderen aan de balans en dat betekent dat we onze leefomgeving anders zullen moeten inrichten, houdt Van Erkelens de zaal voor. Dat kan, en het kan ook best weer een mooi landschap worden, maar bij zulke ingrijpende veranderingen  heb je echt regie nodig van de overheid, betoogt hij. De man die 16 jaar de Friese wateren bestuurde, maakt zich ongerust dat rijk en provincies teveel op de achtergrond blijven. Ons landschap is een smeltkroes van belangen, je kunt het ontwerp van de toekomst niet overlaten aan een toevallige groep tractorrijders of andere stakeholders. Na zijn dringende pleidooi ‘overheid neem de regie’, brak het moment van de kleine waarheid aan. Met rode konen zaten mensen de eerste Fryske Scheurkalender door te bladeren. Jaa … ik sta erin. Willem Wilstra had helemaal een voltreffer: zijn foto van een dreigende golf zeewater is geplaatst op 25 november – toevallig zijn geboortedag.

Heb je ook een foto die laat zien wat jouw beweegt in je leefomgeving? Stuur hem in voor deelname aan de Scheurkalender van 2021. Je kunt nu al uploaden op Fryske scheurkalender, Drentse scheurkalender en Groninger scheurkalender. In 2020 vind je dagelijks een foto uit een van de noordelijke kalenders op de site van Noorderbreedte.