Dit is de vierde reeks Toukomst-plannen met een horizon in de verdere toekomst die Noorderbreedte deze zomer op de agenda zet. De eerdere gingen over bos, voedsel en energie. Dit deel gaat in op het water in de provincie Groningen. Welke van de acht onderwerpen spreekt jou aan? Mail naar vrijetoukomst@noorderbreedte.nl of twitter #vrijetoukomst, @tijdschriftNB. Hier lees je hoe en waarom we samen met NoorderRuimte plannen selecteerden die inspelen op grote veranderingen en werkelijk een ander toekomstperspectief bieden.  

Het gevaar komt tegenwoordig van alle kanten. De regenbuien zijn, als ze vallen, heviger dan ooit tevoren. De zeespiegel bedreigt onze kust. Ontwatering van de landbouwgrond doet de bodemdaling verder toenemen en de bodem verdrogen. Groningen hangt als laatste aan de string van watertoevoer als het droog is. Eerst de Randstad, dan, via het IJsselmeer het oosten en Friesland. Dan Groningen en als laatste de Veenkoloniën. 

Wat we wegpompen in zee komt nooit meer terug, het land zakt dieper weg en is als een badkuip, klaar om vol te lopen. Dan moeten we nog harder gaan pompen. En ondertussen stijgt het zeewater tot de rand van de dijken. 

Dat zal zo’n vaart niet lopen. En bovendien, we hebben onszelf altijd uit de nesten gewerkt met hogere dijken, meer pompcapaciteit en slimme nieuwe technologie. 

Toch?

Maar de rek is eruit. De grenzen aan wat we technisch kunnen komen in zicht, of worden zo’n krachttoer dat een kleine verrassing het hele kwetsbare systeem in duigen kan doen vallen. De veerkracht moet daarom vergroot worden en er is een belangrijke partner waarvan we daarbij veel kunnen leren: de natuur zelf. Zoals de zandmotor en de Marker Wadden hebben laten zien, kan de dynamiek van zee, land, aanslibbing, bodemvorming en natuurontwikkeling een nieuw veilig land helpen doen ontstaan. Als we de Groningse kustlijn nu weer eens iets perforeren, dan kan het rijke slib en zand de Groningse bodem mee helpen groeien en weerbaar worden tegen de daling. Het land groeit weer mee, rijst op uit de zee, en wordt van nature weer veilig. 

Dat biedt niet alleen veiligheid, maar ook een nieuwe vruchtbaarheid, een nieuwe Groninger zeeklei wordt immers gratis aangevoerd. In dit landschap herstelt de natuur zich en ontstaat een veerkrachtig landschap dat water kan vasthouden, als een spons. Droogte krijgt geen vat meer op de gewassen en de bodem, stofstormen zijn voorgoed verleden tijd. 

Het biedt ook een aantrekkelijke omgeving waar het goed wonen is. Beschut, in de natuur, met het vruchtbare land naast de deur. En je kunt er nog es wat zien. Vanuit schuilhutten of kleine zeilschepen de nieuwe wetlands bezoeken geeft de recreant zicht op nieuwe natuur: vogels, herten, zeedieren en zilt, brak en zoet plantenleven. Zelfs duikers zullen er de onderwaterwereld kunnen verkennen in de nieuwe plassen, nieuwe kreken en nieuwe kustwateren. 

Tenslotte oogsten we van dit nieuwe water een rijkdom aan gewassen en haute cuisine schaal- en schelpdieren en vis wordt er in drijvende restaurants gegeten. En in, op en boven het water wordt gewoond. 

Groningen: het nieuwe Friesland. Maar dan mooier, duurzamer en rustiger.

Dit zijn de acht ‘water’ ideeën die NoorderRuimte selecteerde uit de Toukomst-inzendingen. NoorderRuimte zocht plannen die inspelen op grote veranderingen en werkelijk een ander toekomstperspectief bieden. Hier lees je meer over dat onderzoek.

Nieuwe Statenzijl, migratiegebied Westerwoldse Aa

Vrijdenker Harm Evert Waalkens wil van het uitwateringpunt van de Westerwoldse Aa, Nieuwe Statenzijl, een groot migratiegebied maken. Dit zou het grootste getijden natuurgebied van Europa kunnen worden. Wat biedt dit gebied? Een ideale broedplek voor zeearenden, een betere weerbaarheid tegen zeespiegelstijging en de ecologische diversiteit zal in enorm toenemen. 

Dit voorstel richt zich in de eerste plaats op het de-blokkeren van de barrières die er nu zijn bij NieuweStatenzijl. Het idee is om een groot migratiegebied in te gaan richten naast het uitwatering punt in de Westerwoldse Aa. Een gebied van 500- 1000 hectare als brak watermoeras in te gaan inrichten, waar de gedempte getijden vrij spel hebben.

Lees het hele voorstel hier

Weerzien; de Weer weer open

De vereniging van Dorpsbelangen Den Horn wil de Weer, wat vroeger een schipsloot was, weer open maken. Onder meer zal deze heropening positief kunnen bijdragen aan een toekomstbestendige waterhuishouding, zowel bij droogte als bij vernatting. 

Lange tijd was “de snik” het belangrijkste vervoermiddel van de stad naar Den Horn en vice versa. Deze trekschuit voer een stuk over “de Weer”, een schipsloot die via het Aduarderdiep en het Hoendiep Den Horn over het water met Groningen verbond. De straatnamen “Weersterweg” en “Lange Weersterweg” herinneren nog aan deze in de vorige eeuw gedempte vaart.

Benieuwd welke mogelijkheden de heropende Weer kan bieden? Kijk hier

Een nieuwe Dollard 

Een anonieme vrijdenker ziet de toekomst van het Groninger water als volgt: geef er aan toe! We moeten meebewegen, het water toelaten, hand in hand met de natuur. 

Geen dure dijkverhogingen meer, maar daar waar het kan duinen opspuiten. Gewoon over de dijken heen en een paar honderd meter het land in. Laat de zee binnen, daar waar de bodemdaling het ergst is en creëer zo een aantal meren in de provincie. Verbind deze en de bestaande met elkaar en neem afscheid van dorpen die niet houdbaar zijn.

Het hele idee kan je hier lezen. 

Getijden delta Eems-Dollard

Hoe maken we ons als Groningers weerbaarder tegen overstromingen? Door een dijk te bouwen natuurlijk! Volgens vrijdenker Hendrik Jan Oterdoom ligt de oplossing hier: een dijk met een waterkrachtcentrale tussen Eemshaven en Noord Duitsland. 

Het idee bestaat uit de aanleg van een dijk/ waterkering tussen de Eemshaven en Noord Duitsland, met als doel de Eems-Dollard verder te ontwikkelen als natuurgebied en de bewoners te beschermen tegen tegen overstromingen bij stormvloed en harde noordwesterwind.

Lees hier het hele idee. 

Zeewaardige woon/werkschepen voor vluchtelingen

Vrijdenker Rogier A. van Apeldoorn combineert in zijn Toukomst-idee een groot probleem met een grote kans. Het probleem: weinig woonplek voor vluchtelingen. De kans: het producerend vermogen van de provincie Groningen. 

De zeewaardige woon- en werkschepen kunnen over de hele wereld ingezet worden, en kunnen in de provincie en in de EemsDollardregio (NL-D) gemaakt worden. […] Veel mensen aan het werk in de regio en een oplossing voor een schrijnend en mensonterend mondiaal probleem.

Meer over lezen? Klik dan hier

Huisvesting op het water met toekomstperspectief.

Ook een andere (anonieme) vrijdenker ziet water als een potentieel woongebied. Namelijk door woonarken te bouwen: recreatiewoningen op het water. Voor wie? Eerst voor mensen uit het aardbevingsgebied die tijdelijke huisvesting nodig hebben vanwege de versterkingsopgave. Later voor toerisme. 

Dure tijdelijke huizen die na tien jaar hun waarde verliezen zijn niet meer nodig. Mensen kunnen op een exclusieve en prettige manier tijdelijk worden gehuisvest. Eindelijk iets om naar uit te kunnen zien! Er worden voorzieningen gemaakt die later recreatievaart met schepen en kano’s stimuleren.

Het hele idee is hier te bekijken. 

Kustzone die meegroeit met de zeespiegelstijging

Hoe lang blijft één dijk genoeg om ons te beschermen tegen zeespiegelstijging? Vrijdenker Henk van Norel heeft een oplossing bedacht: er moet een brede kustzone komen. 

De huidige zeedijk blijft bestaan. Het water kan via duikers door de dijk naar de polders aan de binnenzijde stromen. De duikers zijn afsluitbaar. De veiligheid is gewaarborgd. Bij hoog water op zee staan ze dicht en keert de huidige zeedijk het hoge water. Aan de binnenzijde van de polders langs de kust komt een lage dijk die hoog genoeg is om normale waterstanden op zee te keren.

Het hele idee lezen? Dat kan hier

Rijzend Land

Een anonieme vrijdenker met een ambitieus plan: laagliggende gebieden tijdelijk onder water zetten zodat het land weer kan opslibben. Dit is een duurzame oplossing tegen verzilting en het zorgt voor een veiligere kust. En een ander voordeel: 

Tijdens dit proces zullen in een relatief kort tijdsbestek (50-100 jaar), verschillende spectaculaire landschappen elkaar opvolgen. Iedere 25 jaar wordt het proces op een andere locatie langs de kust in werking gesteld bij een te laag gelegen gebied. Hierdoor kan men in één mensenleven alle stadia van de Waddenzee beleven, van wadden en geulen tot hoge kwelders.

Het volledige plan kan je hier lezen.