Van kerk tot tempel in Kornhorn

Een voormalige gereformeerde kerk in het Groningse Kornhorn is sinds enkele jaren een tempel voor de hindoegemeenschap. Waar vroeger psalmen klonken, wordt God nu met mantra’s geëerd.

Vanbuiten en vanbinnen is het nog onmiskenbaar een christelijk kerkgebouw met kale bakstenen muren en houten banken. Maar op het altaar staan negen kleurrijke beelden op een rij, het grootste ruim een meter hoog, meer dan duizend kilo massief marmer. In de hindoetraditie komt God in vele gedaantes, maar er is slechts één God, die we Bhagavan noemen, zegt Radjinderkoemar Nanhu die hier pandit (voorganger) is. Samen met acharya (schriftgeleerde en leraar) Shankar Upadhyae geeft hij leiding aan deze tempel. De acharya doet dat vanuit Breukelen, waar ook een tempel is. De viering van vandaag verzorgt de pandit samen met Rishabh, de zoon van de acharya.

Negen nachten

Het is even na zessen ’s avonds als de bezoekers binnenstromen. Ze begroeten eerst Nandi, de stier van Shiva, en fluist…

Een voormalige gereformeerde kerk in het Groningse Kornhorn is sinds enkele jaren een tempel voor de hindoegemeenschap. Waar vroeger psalmen klonken, wordt God nu met mantra’s geëerd.

Negen nachten

Het is even na zessen ’s avonds als de bezoekers binnenstromen. Ze begroeten eerst Nandi, de stier van Shiva, en fluisteren hem hun gebed toe. De zoon van de acharya, een student van begin twintig die in het Sanskriet gebeden reciteert alsof hij het al levens achtereen doet, ontvangt en begeleidt bezoekers die bloemen en fruit willen offeren.
Vandaag wordt Ramnavami gevierd, de geboortedag van Ram, een van de negen goden op het altaar. Hij staat voor moed, standvastigheid, loyaliteit en toewijding aan het pad van ‘dharma’ – de missie die een ziel op aarde heeft. Zoals het kindje Jezus in de kribbe ligt in de kerststal, zo zal later vanavond baby Ram in een wiegje geschommeld worden.
Ram is een belangrijke god in de hindoetraditie. Het verhaal van zijn leven staat beschreven in het boek Ramayana, dat hier wekelijks gelezen wordt. Ram is één van de verschijningsvormen van Visjnoe, die met Shiva en Brahma de goddelijke drie-eenheid vormt. ‘Visjnoe verschijnt als het onrecht de aarde bedreigt en dharma in verval is. Hij komt dan orde op zaken stellen’, vertelt de pandit. ‘De moeilijke tijden waarin we nu leven zijn in de heilige boeken al lang geleden beschreven. Oorlog, armoede, ongelijkheid – het zal nog erger worden, met hongersnood en droogte. Totdat Visjnoe op aarde terugkeert.’

De feestdag Ramnavami valt aan het einde van de negen heilige nachten ter ere van de godin Doerga, op het altaar zittend op haar tijger tussen Shiva en de olifantengod Ganesha in. Tweemaal per jaar wordt negen nachten lang stilgestaan bij Doerga, als de hoogste vrouwelijke energie in al haar verschijningsvormen. Veel bezoekers vasten dan negen dagen en komen iedere avond naar de tempel. Op deze negende avond wordt er voor Doerga gezongen. Ze wordt overgoten met rode vloeistof en ceremonieel in het licht van boterkaarsjes gehuld.

‘De sobere buitenkant van de gereformeerde kerk verraadt niets van de kleurrijke traditie die binnen beleefd wordt’

Vuuroffer

Passanten die de hond uitlaten langs de provinciale weg van Marum naar Grootegast horen gezang op straat, maar kijken daar al lang niet meer van op. De sobere buitenkant van de gereformeerde kerk verraadt niets van de kleurrijke traditie die binnen beleefd wordt – of het moet het beeld van de apengod Hanuman naast de voordeur zijn. ‘De acharya heeft ervoor gezorgd dat deze kerk een tempel werd’, vertelt de pandit. ‘Hij woonde in Nieuwe Pekela en had vlak bij Breukelen een woongemeenschap met een tempel opgezet. Maar hier in het Noorden was nog geen tempel voor de tweeduizend hindoes die er wonen. Deze kerk stond leeg en kon worden aangekocht. Dat is nu zeven jaar geleden.’

‘Deze plek betekent veel voor mij’, zegt bezoeker Stieven. ‘Ik geloof in God. Dat doe ik thuis bij mijn altaar, maar ook hier. Mijn geloof geeft me medemenselijkheid, een liefdevolle omgang met anderen. Ook al praat ik niet vaak over mijn geloof, ik neem het wel mee in mijn werk in de ouderenzorg.’
Een van de vaste rituelen is de havan, een vuuroffer. Vanwege brandveiligheid wijken de aanwezigen daarvoor in groepjes uit naar het schuurtje, waar een vuurplaats gebouwd is. Terwijl Rishabh in hoog tempo gebeden in het Sanskriet reciteert, offeren de bezoekers een mengsel van kruiden en houtsnippers dat in het vuur voor een reinigende rook zorgt. Meer nog dan het handje kruiden, worden alle zorgen en alle leed door het vuur opgenomen. Bij elke offering stemt het gezelschap in met het gebed van de jonge voorganger met het woord svaha, dat zoiets betekent als ‘alstublieft’.

‘Op zielsniveau zijn we allemaal gelijk’, zegt de pandit, gepensioneerd ambtenaar. ‘Of we nu christen, moslim of hindoe zijn. Een deel van Gods ziel is in ons allemaal aanwezig. Als mens geboren worden is de ultieme kans op bevrijding. Een vogel hoeft niet naar school, die handelt intuïtief. Wij als mens hebben de kans bevrijding te bereiken als we ons richten op de belangrijke waarden, als we die bestuderen en weten toe te passen. Wat bekendstaat als “hindoeïsme” is eigenlijk de Sanatan Dharma, de eeuwige orde. Respect voor de voorouders, voor de liefdesband tussen man en vrouw en verbondenheid met de gemeenschap zijn daarin de hoogste waarden. Verder kennen we voorschriften, vergelijkbaar met de tien geboden.’
‘Je kunt je pas bevrijden van de cyclus van leven, dood en wedergeboorte als je de vijanden van de geest overwint: hebzucht, negatieve wellust, boosheid, jaloezie, arrogantie en gehechtheid. De Gita is onze bijbel, met daarin het verhaal van de krijger Arjuna, die de les krijgt dat je niet kunt ontkomen aan de opgave in je leven.’

Ankerpunt

‘Dit is de plek waar ik rust vind’, zegt Bidia Toelsie. ‘Thuis bid ik natuurlijk ook, maar hier voel ik het echt helemaal.’ Ze was hier de afgelopen negen nachten om te mediteren op de goddelijke kracht van de vrouwelijke energie van Doerga. ‘Je voelt haar heel dichtbij en nu geeft ze ons de zegen, zodat we weer vooruit kunnen.’

De vieringen in de tempel zijn een ankerpunt, vertellen de bezoekers, die voor het merendeel uit Groningen komen. ‘Als ik naar de tempel ga, voel ik me helemaal kalm. Helemaal schoon. Ik kan al mijn zorgen achterlaten’, beschrijft Sjanine Tapsi uit Leeuwarden. Net als de meeste aanwezigen is ze van Surinaams-Hindoestaanse afkomst. In haar familie zijn nog weinig mensen praktiserend hindoe. ‘Ik zou willen dat ze konden ervaren wat ik hier vind.’

‘Deze plek is een licht in het donker’

Voor Tara is de reis terug naar de tempel nog maar net begonnen. In verband met haar werk wil ze liever niet onder eigen naam over haar spirituele zoektocht vertellen. Toen ze een tijdje terug kort na elkaar haar ouders verloor, werd ze herinnerd aan haar Hindoestaanse wortels. ‘Ik leef een heel westers leven, helemaal niet traditioneel. Deze negen heilige nachten van Doerga waren een hernieuwde kennismaking met de traditie van mijn familie, waar ik me vaak tegen heb afgezet. Iedere avond was ik hier om mijn eigen verbinding met God te ontdekken. Dat was heel intens en transformerend.’

Omarmd

In deze tempel vinden bezoekers hun spirituele familie terug in een tijd waarin geloof nauwelijks nog een rol speelt. Hier zijn ze herenigd in een liefdevolle omgang met elkaar, dienstbaarheid aan anderen en toewijding aan de bevrijding van de ziel. Hoe zou de wereld eruitzien als de waarden uit de hindoetraditie breder omarmd werden? Respectvoller, met meer medemenselijkheid, liefdevoller – denken de aanwezigen. ‘Onze hoogste waarde is dat we een beter mens willen zijn voor elkaar’, zegt de pandit. En elke viering herinnert de aanwezigen daaraan. Een van de bezoekers vat het bondig samen: ‘Deze plek is een licht in het donker.’