Noorderbreedte gaf vier weken lang een podium aan de meest ‘vrije’ toukomst-inzendingen. Het langste bos van Nederland, Friesland voorbijvaren met nog meer water, kleinschalige energie en voedsel uit de regio. De toekomst van Groningen ziet er door de ogen van vrijdenkers rooskleurig uit. Deze week ging het over het proces. Want hoe komen we in die prachtige toekomst terecht? Volgens lector Rob Roggema moeten we vooral buiten de kaders blijven denken en Erik Wong benadrukt dat de toekomst nu begint. In dit blog laat Maartje ter Veen zien hoe we heft in handen kunnen nemen zodat we nú allemaal beginnen met het maken van de toekomst waar we blij van worden.

Op deze plek sporen NoorderRuimte en Noorderbreedte ons al een aantal weken aan tot grootsdenken. Groots en meeslepend naar een toekomst kijken om zo te voorkomen dat we eindigen met een toekomst gelijk aan ons verleden. Klein denken helpt ons niet vooruit.

Het is waar, zonder gedurfd denken, uit ons standaard wereldbeeld stappen, misschien zelfs onze mythes af te breken komen we niet op nieuwe vergezichten. Het model van Sohail Inayatullah uit de futurologie, ‘Casual Layered Analysis’, werkt in dit licht verhelderend. We kunnen in feite alleen veranderen als we ook diepere lagen, diepere overtuigingen durven aan te pakken. Te onderzoeken, af te breken en opnieuw op te bouwen.

Het is de vraag of iedereen dit zelf moet kunnen of willen doen. We hebben, om stappen te kunnen zetten richting een andere toekomst, ‘de stip op de horizon’ nodig. Maar niet iedereen is hiertoe in staat. Niet iedereen heeft of maakt de tijd om vrij om naast de dagelijkse gang van zaken en praktische bezwaren groots te denken.

Daar komen de meesten van ons in de knel.

Daarom wil ik hier voorstellen om klein te beginnen. Begin er bij jezelf open te stellen voor het onbekende. Dat is al een uitdaging op zichzelf, het dagelijkse bevragen om zo het ongewisse, de verandering te laten ontstaan, zich laten ontvouwen voor jouw ogen.

Laten we dan de meest visionaire ideeën bekijken en daaruit die ene die ons het meeste aanspreekt uitkiezen! Die ‘stip op de horizon’ waar je het meeste van verwonderd en geprikkeld raakt, zodat je met plezier de eerste stappen kan bedenken richting deze stip.

Jouw fijnste toekomst kiezen lijkt misschien een verwend idee, de gemiddelde Calvinist haalt hier haar neus voor op. Maar de motivatie en ‘het zin hebben’ in een toekomst is essentieel voor het slagen van deze toekomst. Zoals in het werk van klimaatpsycholoog Renee Lertzman steeds terugkomt: mensen komen in beweging, als ze positief gemotiveerd worden. Dan kunnen mensen innovator worden van een gewenste toekomst. Doem en negatieve verhalen remmen ons af en geven ons zelfs een reden om even lekker rebels in het hier-en-nu te consumeerderen.

Stel we kiezen allemaal onze eigen stip, hoe werken we dan samen? Komt er dan een moment dat we elkaar verliezen, dat blijkt dat we allemaal op weg zijn naar een andere plek op de horizon? Alexander D’Hooghe (architect en stedenbouwer) zei het ooit zo prachtig in een lezing bij het Rotterdamse Stadmakerscongres, om het belang van participatieprocessen aan te geven: ‘Als we niet oppassen hebben we elkaar de hersens al ingeslagen voordat de wereld vergaat.’

Hij heeft gelijk, we moeten met elkaar blijven praten, maar het oneens zijn is essentieel voor het slagen van een beweging naar een ander perspectief. Er is meer dan één toekomstbeeld nodig. We kunnen niet bouwen op één collectief idee over de toekomst. Dat werkt beklemmend. We hebben onze eigen onderzoekende innovatiekracht nodig. Daarom moeten we varen op intuïtie, op dromen en daadkracht. Soms doen we dat samen en soms alleen.

De toekomst is de som van onverwachte gebeurtenissen en het resultaat van onze eigen acties. We hebben daarmee alleen met onze eigen keuzes en actie invloed op onze toekomst. Dat vraagt dagelijkse actie richting een gewenste stip. Dus zodra je jouw stip(pen) hebt gevonden maak je een plan, een plan voor de kleine en grotere persoonlijke acties en stappen.

Hoe doe je dat? Hoe kom je van een verre stip naar persoonlijke acties. Daar is een truc voor. Neem een klein onderdeel van jouw gewenste toekomst over 10 jaar. Begin met iets waar jij invloed op hebt. Bijvoorbeeld ‘het delen van spullen’. Stel jezelf twee vragen: Wat droom je voor jezelf over 10 jaar? Meer, minder of eenzelfde hoeveelheid aan spullen delen met anderen? En herhaal deze vraag voor wat jouw verwachtingen zijn wat betreft het delen van spullen over 10 jaar. In het verschil tussen deze antwoorden zit jouw innovatiekracht. Daar kan je mee aan de slag, vandaag al. Is het antwoord gelijk? Met dit thema hoef je niks te doen, hier ben je al lekker op dreef.

Het is waar: Klein denken helpt ons niet vooruit. Maar kleine stappen in het ongewisse zeker wel. Stap daarom vandaag nog richting een stip op de horizon, waar jouw hart sneller van gaat kloppen. Laten we groots denken en klein beginnen.